EMİLE DURKHEİM’IN METODOLOJİSİ VE SOSYOLOJİSİ

Bu yazıda Durkheim'ın metodolojisini ele alacağız.

EMİLE DURKHEİM’IN METODOLOJİSİ VE SOSYOLOJİSİ
Reklamlar
Reklamlar
Reklamlar

EMİLE DURKHEİM’IN METODOLOJİSİ VE SOSYOLOJİSİ

Sosyolojiye yaklaşımı ve kurduğu metodolojisi ile onu diğer sosyal bilimlerden ayırmayı başaran en önemli isim Emile Durkheim'dır. Bunun için başlıca eserlerini sıralamamız gerekirse:

  • Sosyolojik Metodun Kuralları
  • İntihar
  • Dinsel Hayatın İlkel Biçimleri
  • Toplumsal İş Bölümü

Durkheim'ın sosyal bilimlerin odağına yerleştirdiği anahtar kavramları da listelemek gerekirse:

  • anomi, toplumsal dayanışma, toplumsal olgu, kolektif bilinç, kolektif temsil, düzen, uyum, iş bölümü, ahlak, eğitim

gibi kavramlar üzerinde durarak, yeni bir derinlik ve anlam katmanı eklemiştir.

Durkheim‘ın Metodolojik Yaklaşımı

Toplumsal Olguların Gözlemlenmesi: Durkheim’a göre olgu dışarıdan gözlemlenebilir olandır ve bundan dolayı toplumsal olgular, nesneler olarak ele alınıp incelenmelidir. Durkheim, toplumsal olgulara karşılık gelen nosyonların, olguları yani nesneleri tam anlamıyla karşılamadığı/temsil etmediği, hatta bizimle nesneler/realiteler arasına giren bir örtü mahiyetinde olduğunu dile getirdiği anlaşılmaktadır. Durkheim, fikirlerde evrimsel bir anlayışı benimseyen Comte’u ve temel olarak fikirlerini toplumların işbirliği neticesinde kendiliğinden meydana gelen (endüstriyel toplum) ve bilinçli bir şekilde oluşturulmuş (askeri toplumlar) toplumlar üzerinden oluşturan Spencer’ı, toplumsal olguları açıklarken nesneleri tasvir etmekten ziyade yine nosyonların analizi şeklinde bir açıklamaya gittikleri için eleştirmiştir. Peki, burada bahsi geçen nosyon nedir? Durkheimcı bakış açısına göre buradaki nosyonlar, olguları açıklarken başvurulan ve altında yatan sebep ve bileşenlerin somut olarak ele alınmamasıyla birlikte sorgulanmadan kabul edilen fikirsel kavramlardır diyebiliriz. 

Nosyonların genel kullanımından ve bu kullanımların bizi realiteden uzaklaştırdığından bahsettikten sonra “şeyler/nesneler” üzerine bir tartışma açmak gerekmektedir. Toplumsal olguların birer nesne olduğundan bahseden Durkheim (1994), bu olguların nesneler olarak ele alınması gerektiğini, gözlemlenen ya da kendisini gözleme dayatan her şeyin nesne olduğunu bize aktarmıştır. Yani nosyonların doğrudan verili olmadığını, bunların altında yatan gözlemlenebilir fenomenal realite olarak ele aldığımız nesneler aracılığıyla toplumsal olguların açıklanabileceğini ve bu nosyonları kaynaklarına kadar götürdüğümüz takdirde asıl veriye ulaşacağımızı bize söylemektedir.

Normal ile Patolojik Ayrımına İlişkin Kurallar: Durkheim’a (1994) göre sosyolog, olgunun genel olduğunu gözlem aracılığıyla belirledikten sonra, bu genelliği geçmişte belirlenmiş şartlara kadar yükselecek ve sonra bu şartlar halen de var mıdır, yoksa değişikliğe mi uğramışlardır, bunu araştırmaya koyulacaktır. İşte bu noktada eğer olgu halen verili ise normal, değilse patolojik durum sayılmaktadır. Burada normal olanı ve bu normal olanı soruşturmanın yöntemsel pratiğini Durkheim (1994, s. 110), üç kural şeklinde sunmuştur:

1. Bir toplumsal olgu, gelişiminin belirli bir evresinde ele alınmış olan belirli bir toplumsal tip için, eğer o, kendi evrimlerinin mütekabil evresinde ele alınmış olan bu türden toplumların ortalamasında kendisini gösteriyorsa, normaldir.

2. Önceki metodun sonuçlarını, fenomenin genelliğinin, ele alınan toplumsal tip dâhilinde kolektif hayatın genel kondisyonlarına bağlı bulunduğunu ortaya koyarak tahkik etmek mümkündür.

3. Bu olgu, bütünsel evrimini henüz tamamlamamış olan bir toplumsal türe ilişkin olduğu zaman, bu tahkik zorunludur.

Durkheim’ın her şeyden önce sosyolojiye bilimsel bir bakış açısı getirmesi, onu sosyoloji camiasında ilkler arasına koymuştur. Sosyoloji ismi her ne kadar Comte tarafından verilse de onun içeriğini dolduran ve bilimsel metodolojiyi sosyolojik araştırmalarda mümkün kılan Durkheim’dır. Çelebi’nin (2007) bahsettiği gibi; Bourdieaux’taki evinin kapısına “sosyolojinin kurucusu” yakıştırmasının yazılması kimseye itici gelmemektedir.

Kaynakça:

EMİLE DURKHEİM’IN METODOLOJİSİ VE SOSYOLOJİSİ - Coşkun SAĞLIK

Anahtar Kelimeler: Emile Durkheim, Durkheim’ın Metodolojisi ve Sosyolojisi


Daha Fazlasını Görmek İçin Tıklayınız

Tepkileriniz Nedir?

like
1
dislike
0
love
1
funny
0
angry
0
sad
0
wow
0
Reklamlar
Reklamlar
Reklamlar